Năm 4 – Luận văn tốt nghiệp (P2)

3. Quá trình thực hiện luận văn

b. Cuối kì 1: Tập trung ôn thi, vẫn tiếp tục công việc tìm hiểu của luận văn bằng cách làm việc nhóm nhiều hơn.

– Càng về cuối kì, deadline càng nhiều, công việc ôn thi và chuẩn bị cho đồ án cuối kì cũng bước vào giai đoạn cuối cần tập trung nhiều hơn. Mà cuối kì là khi nào nhỉ? Kì 1 năm 4 của mình sẽ kết thúc khoảng giữa và cuối tháng 1 sau khi đã thi cuối kì xong hết các môn học, tuy nhiên đồ án môn học thì cần phải được báo cáo sớm hơn, vào khoảng cuối tháng 12, có thể là kéo dài đến khoảng giữa tháng 1 nếu môn nào dài. Do vậy mà mình coi giai đoạn khoảng cuối tháng 11 và bắt đầu tháng 12 là giai đoạn cuối kì 1, vậy cho dễ phân biệt và dễ nhớ.

– Kì 1 này, mình học tổng cộng 4 môn tin học, một mức tương đối là chuẩn ở mức bình thường cho 1 sinh viên bình thường, còn cái môn triết học không tính. Cũng không rõ là các bạn khác thấy thế nào, nhưng riêng mình việc học 4 môn tin nếu chăm chỉ chau chuốt cho các đồ án môn học cũng gần hết mất tiêu thời gian. Thời gian này đau đầu nhất là việc phải làm sao vẫn đảm bảo được các môn học ở trường, lại vừa có thời gian để tìm hiểu luận văn. Nếu quá tập trung làm đồ án với ôn thi mà quên mất luận văn thì hóa ra làm sớm cũng công cốc, không được gì. Nếu mà dành quá nhiều thời gian cho luận văn thì các môn khác lại không được chau chuốt, điểm vừa kém lại vừa tốn công học vô ích. Để giải quyết điều này, mình vẫn áp dụng cách đã dùng trong suốt thời gian vừa qua: đó là đối xử với luận văn như môn học thứ 5, tuy nhiên sẽ phải điều chỉnh lại cách tiếp cận hơi khác một chút.

Đến giờ thì thực sự là mình không còn nhớ chính xác là mình đã bố trí thời gian ra sao, tuy nhiên theo những ghi chép về thời gian mà mình đã ghi lại, thì khoảng thời gian này mình và bạn làm chung luận văn tăng số buổi gặp mặt để làm việc chung từ 1 buổi trong tuần lên 2 buổi trong tuần, và tất nhiên là kế hoạch cho việc đó cũng sẽ được lên lịch cụ thể hơn thay vì lịch cho 1 tuần như trước. Việc gặp nhau để làm nhóm 2 lần trong tuần trong giai đoạn này đôi khi không thực hiện được vì mỗi người vẫn phải dành thời gian cho các nhóm học ở các môn khác. Nhưng nếu không thể gặp nhau để làm chung, thì kế hoạch vẫn được viết ra để đảm bảo mọi thứ không bị mất kiểm soát. Về việc làm việc nhóm hay lên kế hoạch 2 lần trong 1 tuần sẽ không làm mất thời gian của bạn hơn nhưng vẫn đảm bảo kết quả. Lí do rất đơn giản: thay vì làm việc 1 buổi chung, 1 buổi riêng ở nhà thì bây giờ phải làm 2 lần chung, như vậy sẽ đảm bảo bạn làm việc nghiêm túc hơn, không lười nữa, như vậy sẽ tránh lãng phí 1 buổi làm việc riêng trong trường hợp lười 😀 Ngoài 2 buổi đó ra thì sẽ có một giao kèo: nếu chịu khó tìm tự hiểu thêm thì tốt và rất khuyến khích, nếu không thì cả 2 người cũng không quá bỏ bê công việc. Về đồ án các môn học khác cũng thế, mình cũng áp dụng cách y chang như thế: tăng thời gian gặp nhau làm việc chung để áp đặt việc làm việc nghiêm túc, tránh những lần các thành viên khác lười không làm dẫn đến việc ảnh hưởng tiến độ chung. Về cơ bản là nếu bạn làm việc nhóm tốt và hiệu quả, bạn sẽ luôn làm được nhiều việc hơn là khi làm một mình, ít nhất là đối với cá nhân mình thì điều này đúng.

Capture
Ảnh 1 – Không như giai đoạn đầu mà mình đã mô tả trong bài trước, lịch thời gian này được lên kế hoạch chi tiết hơn để tránh sai sót. Làm việc năng suất cao hơn để bù hụt vào khoảng thời gian nghỉ thi học kì.

Thật ra thì cái việc lên lịch dày hơn cho luận văn cũng diễn ra không dài lắm, chỉ trong khoảng thời gian ngắn trước khi thi học kì, nó gần như là việc làm bù cho những tuần tiếp theo sẽ nghỉ. Là do có những môn thi học kì sớm, vào ngay những hôm Noel, và cũng vì muốn giảm bớt căng chẳng cho lúc ôn thi và vui chơi Noel, nhóm đã dừng việc tìm hiểu code hoặc viết code thử nghiệm cho luận văn vào khoảng 2 tuần từ một vài bữa trước Noel cho tới hết năm. Khoảng thời gian nghỉ này thì chủ yếu mỗi người sẽ đọc tài liệu và suy ngẫm những gì đã đọc là chính cứ không code gì cả. Đây cũng khoảng thời gian nghỉ một công mà nhiều việc: nghỉ ôn thi, nghỉ ăn Noel, nghỉ để ngẫm nghĩ lại mấy cái giải thuật cũng như những việc đã làm của luận văn.

– Khoảng thời gian này cũng là tương đối bận rộn, do 2 môn PTTK HTTT và CSDLNC bài tập và đồ án rất nhiều, nên nó chiếm khá nhiều thời gian. Ngoài ra thì đồ án 2 môn này ban đầu là nhóm 4 người, sau đó thì 2 bạn nghỉ ngang sương khi deadline cận kề, 2 người còn lại phải gánh nốt phần việc còn lại nên cũng rất là cực. Khoảng thời gian đó mình và bạn còn lại trong nhóm phải chạy qua nhà nhau để làm thường xuyên nhằm trao đổi cho dễ dàng và nhanh chóng. Bạn đó cũng còn phải đi làm thêm nữa nên việc sắp được thời gian lại càng khó khăn. Nhớ có hôm qua nhà nó mà từ sáng tới tối, được ăn cả cơm chị nó nấu :)) Hai đứa làm cật lực và tạm hoàn thành code đồ án trước bữa vấn đáp có 1 2 buổi gì đó, hoàn thành nốt phần báo cáo các kiểu cũng vừa kịp thời gian vấn đáp. Kết quả không quá cao nhưng cũng vừa đủ để bạn cùng làm với mình hài lòng, mình thì vẫn không hài lòng lắm, nhưng dù sao việc 2 người gánh việc cho 4 và vẫn hoàn thành kịp dù mém chết cũng đã ổn lắm rùi. Một trải nghiệm khá thú vị cho cái tội lên kế hoạch không tốt, có thành viên bỏ ngang sương, và cả về việc bị deadline dí tới mém cháy cái mông :)))

– Về nội dung làm luận văn, ở giai đoạn cuối kì 1, tức là sau khi đã tìm hiểu sơ lược tổng quát về hướng, phạm vi và tình hình hiện nay của đề tài nghiên cứu thông qua các bài paper dạng review, servey hoặc nhiều nguồn khác, thì có thể là bắt đầu giai đoạn cuối kì 1 thầy hướng dẫn đã kêu bạn tìm hiểu sâu hơn vào một hoặc vài cái trong đó. Như vậy là bên cạnh việc vẫn tìm hiểu servey, thì sẽ có thêm việc mới là tìm hiểu và cài đặt một vài giải thuật cụ thể. Do nhóm mình làm trước 1 kì nên thời gian cũng tương đối thoải mái, thầy cho tìm hiểu một số phần để mở rộng phạm vi giải quyết bài toán. Để kể ra đây ví dụ cho dễ hiểu: giả sử nhóm mình công việc chính là tái tạo đối tượng 3D dựa vào dãy ảnh màu-độ sâu, bên cạnh đó sẽ có các vấn đề mở rộng hơn như: ảnh độ sâu thu vào từ thiết bị thu chưa tách được đối tượng ra khỏi nền (background), chất lượng ảnh thu vào nhiễu rất nhiều và có khi còn mất thông tin một số vùng, do vậy hướng mở rộng là sẽ tìm hiểu phần tách đối tượng trong ảnh màu-độ sâu, tìm cách khôi phục lại hoặc làm cho dữ liệu đầu vào trở nên sạch hơn, đầy đủ thông tin hơn, ..v.v. Các phần mở rộng này chính là các đóng góp của các bạn cho luận văn, tất nhiên là có thể dựa trên việc tìm hiểu và làm lại các thuật toán đã có, nhưng nếu các bạn có cải tiến gì đó ở những bước này thì sẽ được đánh giá rất cao.

Khi đã xác định được các hướng mở rộng cũng như các vấn đề cần tìm hiểu kĩ và sâu hơn, thầy hướng dẫn sẽ nói cho các bạn biết là nên tập trung vào tìm hiểu và cài đặt thử nghiệm phần nào, và cài đặt như thế với mục đích gì. Bạn sẽ chú tập trung hơn vào những phần đó, tất nhiên là vẫn phải tìm hiểu tiếp các phần tổng quan và những phần chính yếu khác (rất có thể các phần chính yếu đã được làm bởi các luận văn khóa trước rùi, bạn sẽ chỉ cần mở rộng nó ra, tuy nhiên thì vẫn phải tìm hiểu những phần chính yếu). Khi tìm hiểu sâu hơn vào những phần mà thầy hướng dẫn đã chỉ, thì cách làm vẫn không khác gì so với bài trước mình có nói: bước đầu tiên vẫn là tìm hiểu servey hoặc review tổng quan, tiếp theo là chọn ra các ứng viên tiềm năng (có thể là mạnh về kết quả, có thể không mạnh lắm về kết quả nhưng cài đặt dễ, v.v..v), tiếp theo nữa là tìm hiểu những ứng viên tiềm năng và thử cài đặt code. Theo kinh nghiệm cá nhân thì nếu mới bắt đầu thì nên thử nghiệm trước những phương pháp hoặc giải thuật cơ bản và dễ cài đặt để thực hiện trước, mục đích là nhằm hiểu rõ hơn là mình sẽ làm được gì với nó và mình cần cải tiến gì. Sau khi chạy các phương pháp đơn giản xong và biết nhiều hơn về những thứ cần cải tiến, thì mình sẽ có thêm nhiều thông tin để lựa chọn ra phương pháp ứng viên tiềm năng.

Đến lúc này thì phương pháp làm việc chính là: thử, sai, thử tiếp, chưa tốt, thử tiếp nữa, ………. Cái vòng lặp này sẽ lặp lại mãi cho tới khi bạn tìm được cái bạn cần. Tất nhiên là mình sẽ thử và trình bày kết quả với thầy, lúc này vai trò của thầy sẽ trở nên rõ hơn: thầy sẽ phân tích đúng sai, lợi điểm, nhược điểm, tính dễ mở rộng hay không, tính mạnh mẽ của phương pháp, v.v..v TỪ các nhận xét của thầy mà mình sẽ có cái định hướng tốt hơn. Một lần nữa thầy sẽ đóng vai trò gợi ý con đường cho bạn, chính bạn sẽ là người phải đi để được tới cái đích đó. Trong quá trình làm có thể bạn sẽ tìm kiếm rất nhiều, và cũng tìm được rất nhiều phương pháp, cũng có cái tốt và cũng có phương pháp chưa hoàn thiện, khi đó với kinh nghiệm của thầy thì thầy sẽ chỉ cho thấy những phương pháp tốt, những phương pháp có thể cải tiến v..v.v.v. Dần dần thì mình sẽ đi sâu và bắt đầu tìm được hướng đi cho đề tài của mình ở trong khoảng thời gian này. Khoảng thời gian tìm kiếm thử nghiệm này có thể sẽ kéo dài mãi tới cuối tháng 1 (khi bạn nghỉ tết), và mặc dù đôi khi kết quả chưa thực sự tốt và phương pháp tìm ra vẫn chưa có tiềm năng để trở thành một phương pháp tốt và phù hợp với đề tài của bạn, thì ít ra bạn cũng đã được kha khá kiến thức về những mảng đã tìm hiểu. Rất có thể là thầy hướng dẫn bạn đang có một bí kíp võ công nào đó mà chỉ khi nào bạn đã có cái nền tương đối kha khá ở vấn đề đó thì thầy của bạn mới đưa ra cho bạn. Tất nhiên là dù có đưa cho bạn bí kíp đi chăng nữa thì bạn vẫn cần phải mất công sức mà tìm hiểu và cài đặt nó. Kết quả mong đợi cơ bản ở một luận văn đại học là bạn hiểu được và cài đặt lại được nó, nhưng sẽ là tốt hơn rất nhiều nếu bạn mày mò và chế thêm được cái gì mới vào trong đó. Chia sẻ kinh nghiệm mà nhóm mình đã trải qua, thì sau quán trình này (tức hết tháng 1) thì nhóm đã có đề xuất và cài đặt 1 phương pháp để tách đối tượng và một phương pháp để cải tiến cái chất lượng dữ liệu đầu vào. Và điều bất ngờ xảy đến: thầy đưa cho một bí kíp võ lâm mà thoạt nhìn nó chả liên quan gì, nhưng sau khi tìm hiểu và phân tích, tiềm năng khai thác của phương pháp mới này sẽ vượt được phương pháp nhóm đã tìm hiểu được. Sau một khoảng thời gian phân tích và so sánh, thầy và nhóm đã quyết định sử dụng bí kíp đó để áp dụng vào đề tài luận văn, do nó là xu hướng còn khá mới nên việc tìm cách áp dụng thành công cũng sẽ là một thành công rùi.

Bản thân bí kíp đó nhìn có vẻ không liên quan lắm tới đề tài, do đó nếu không có thầy hướng dẫn thì chắc là sẽ khó để xuất hiện ý tưởng sẽ dùng nó. Mặt khác, nếu nhóm không chịu khó tìm hiểu và đã đề xuất một phương pháp khác, biết đâu được cái ý tưởng kết hợp phương pháp mới vào vấn đề cũ đã không được nhen nhóm hình thành. Do vậy, theo mình thì đây là một quá trình làm việc đòi hỏi sự cố gắng của cả 2 phía, cả thầy lẫn trò. Vai trò từng bên vẫn thế: thầy cung cấp bản đồ, còn trò thì đi phá đảo. Nếu chỉ có bản đồ không thôi thì mọi thứ vẫn còn bỏ ngỏ, và nếu có bản đồ rồi thì việc phá được nhiều đảo hay không còn tùy vào bạn, đâu phải ai cũng phá được nhiều đảo, và đâu phải ai cũng phá được đảo với điểm số cao 🙂 Tất cả đều cần sự kiên trì và nỗ lực. Và mình đã luôn ghi nhớ: Quá trình nghiên cứu sáng tạo là một cuộc chạy paraton, không phải một đua nước rút.

 

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s